Oryginalny artykuł naukowy
Wiek Oświecenia

MISTRZ PERSYFLAŻU I INTERPRETATORZY. NAD "ODĄ NIE DO DRUKU" STANISŁAWA TREMBECKIEGO RAZ JESZCZE

2023, 39, Numer 39


Data publikacji

28.09.2023

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

obszar nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo, językoznawstwo

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 270 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:76

Liczba pobrań:9

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0


Abstrakt

This article proposes a new reading of Stanisław Trembecki’s "Oda nie do druku" ("Ode not for print"). Contrary to some earlier analyses of the poem, especially the most recent one by Roman Doktór, who claimed that the ode was a manifestation of the poet’s servility toward Bishop Michał Jerzy Poniatowski, the present author argues that Trembecki’s intention was quite different. Referring to the bishop’s ceremonial ingress, the writer used the form of a congratulatory panegyric, but under the guise of praise, he clearly mocked both the new ecclesiastical dignitary and his brother, King Stanisław August.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Akt elekcyi roku tysiąc siedemset sześćdziesiątego czwartego, miesiąca sierpnia, dnia dwudziestego siódmego, Warszawa [1764].

Backvis C., Un grand poète polonais du XVIIIe siècle, Stanislas Trembecki. L’étrange carrière de sa vie et de sa grandeur, Paris 1937.

Bańkowski P., Archiwum Stanisława Augusta. Monografia archiwoznawcza, Warszawa 1958.

Deputaci Trybunału Koronnego 1578–1794. Spis, cz. 4: 1701–1750, oprac. W. Bondyra, Warszawa 2017.

Doktór R., Dylematy libertyna. „Oda nie do druku, ale w rękopiśmie mająca być ofiarowana J. O. Ks. J. M. P. B. P. podczas wjazdu jego”, [w:] Czytanie Trembeckiego, t. 2, red. J. Snopek, W. Kaliszewski, B. Mazurkowa, Warszawa 2016.

Gomulicki J.W., O poezji Trembeckiego, [w:] S. Trembecki, Wiersze wybrane, Warszawa 1965.

Gomulicki J.W., Kiopek i jego przyjaciele, [w:] idem, Zygzakiem. Szkice, wspomnienia, przekłady, Warszawa 1981.

Grzybowski M., Kościelna działalność Michała Jerzego Poniatowskiego, biskupa płockiego 1773–1785, Warszawa 1983.

Kaleta R., Stanisława Trembeckiego „Oda nie do druku”, [w:] idem, Oświeceni i sentymentalni. Studia nad literaturą i życiem w Polsce w okresie trzech rozbiorów, Wrocław 1971.

Kaleta R., Obiady czwartkowe na dworze króla Stanisława Augusta. Próba monografii, „Studia Warszawskie” 1973, t. 16.

Kaliszewski W., O niektórych przypadkach autocenzury w poezji stanisławowskiej, „Napis” 2009, seria XV.

Kaliszewski W., Trembecki pod imieniem Bielawskiego ukryty, „Napis” 2011, seria XVII.

Karaskiewicz K., Wpływ idei niemieckiego oświecenia na edukacyjną działalność prymasa Michała Poniatowskiego. Fascynacje i kontakty, „Mazowieckie Studia Humanistyczne” 1991, nr 1.

Klimowicz M., Oświecenie, Warszawa 1975.

Kott J., Przedmowa, [w:] S. Trembecki, Pisma wszystkie, t. 1, Warszawa 1953.

Krzywy R., Wstęp, [w:] S. Twardowski, Pałac Leszczyński, Warszawa 2021.

Lustracje województwa płockiego 1565–1789, wyd. A. Sucheni-Grabowska, S.M. Szacherska, Warszawa 1965.

Müller W., Diecezja płocka od drugiej połowy XVI wieku do rozbiorów, „Studia Płockie” 1975, t. 3.

Naruszewicz A.S., Poezje zebrane, t. 1, wyd. B. Wolska, Warszawa 2005.

Orieux J., Wolter, czyli królewskość Ducha, przeł. K. Arustowicz, Warszawa 1986.

Pamiętniki króla Stanisława Augusta. Antologia, wybór tekstu D. Triaire, przeł. W. Brzozowski, wstęp A. Grześkowiak-Krwawicz, red. M. Dębowski, Warszawa 2013.

Rabowicz E., Stanisław Trembecki w świetle nowych źródeł, Wrocław 1965.

Rosa M., Benedetto XIV, papa, [w:] Dizionario biografico degli Italiani, t. 8, Roma 1966.

Smoleński W., Przewrót umysłowy w Polsce wieku XVIII. Studia historyczne, wyd. 4, oprac. i wstęp A. Wierzbicki, Warszawa 1979.

Smulska K., Stanisław Trembecki – obraz człowieka na podstawie zachowanej korespondencji, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2003, t. 6.

Snopek J., Objawienie i oświecenie. Z dziejów libertynizmu w Polsce, Wrocław 1986.

Snopek J., Stanisław Trembecki, [w:] Pisarze polskiego oświecenia, red. T. Kostkiewiczowa, Z. Goliński, Warszawa 1992.

Sołtys A., Powiernik, przyjaciel, sprzymierzeniec, „aktor” drugiego planu – prymas Michał Jerzy Poniatowski, [w:] Pamiętniki Stanisława Augusta i ich bohaterowie, red. A. Grześkowiak-Krwawicz, Warszawa 2015.

Tomkiewicz S., Z wieku Stanisława Augusta, t. 2, Kraków 1882.

Trembecki S., Listy, t. 1, oprac. J. Kott, R. Kaleta, Wrocław 1954.

Twardowski S., Zbiór różnych rytmów, Wilno 1770.

Wolska B., Poezja polityczna czasów pierwszego rozbioru i sejmu delegacyjnego 1772–1775, Wrocław 1982.

Wolska B., Pan i pies – król i poeta. O „wierszach w materiach politycznych” Stanisława Trembeckiego z lat 1773–1798, „Napis” 2000, seria VI.

Zając G., Przewrotne porady przyjaciela-libertyna: Do Węgierskiego. Adieu, [w:] Czytanie Trembeckiego, t. 1, red. J. Snopek, W. Kaliszewski, B. Mazurkowa, Warszawa 2016.

Zielińska Z., Poniatowski Michał Jerzy h. Ciołek, [w:] Polski słownik biograficzny, Wrocław 1982.

Zienkowska K., Stanisław August Poniatowski, Wrocław 1998

Podobne publikacje