BIBLIA W CZYTELNICTWIE POLSKIM NA PRZEŁOMIE XVIII I W PIERWSZYCH DEKADACH XIX STULECIA

Archiwum o.o. Paulinów na Jasnej Górze [AJG], sygn. III-33 „Spis Książek i Materii do Kazań i wszelkiej innej ruchomości, które należą do X. Wincentego Parczyńskiego Paulina, spisano w miesiącu wrześniu 1835”; Litera „E”.

Archiwum Główne Akt Dawnych, [AGAD], Centralne Władze Wyznaniowe [CWW], sygn. 202, Akta generalne tyczące się Towarzystwa Biblijnego.

Archiwum Narodowe w Krakowie, [ANK], Archiwum Tarnowskich z Dzikowa, sygn. 284, „Alfabetyczny spis biblioteki dzikowskiej A-N”, k. 56–61; tamże, sygn. 286, „Katalog książek biblioteki dzikowskiej w językach obcych”.

Bartoszewski K., Biblia w literaturze, [w:] Encyklopedia Katolicka KUL, T. 2, Lublin 1976, kol. 442.

Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, rkps, 3300, „Katalog nieustalonej biblioteki prywatnej oraz „Jeografia Xięstwa Śląskiego, części prowincyi pruskiey Śląska”; tamże, rkps. 3263, „Katalog książek u różnych obywateli Powiatu Sieradzkiego znayduiacych się”.

Biblioteka Ossolineum, sygn. 9895/I. z.[eszyt] 5, Zbiór wierszy, mów i wiadomości historycznych o rzeczach polskich od r. 1792 do 1820 po części w egzemplarzach drukowanych mało upowszechnionych a po części w odpisach z autografów więcej niedrukowanych, k. 1–9, Niektóre Psalmy Dawidowe przekładu Adama Wawrzyńca Rzewuskiego i Pieśń Bogurodzicy.

Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie/Stare Druki, sygn. 542.

Bednarska-Ruszajowa K., Biblioteki i książki w pamiętnikach polskich XVIII-XX wieku. Rekonesans źródłowy, Kraków 2003.

Biblia to iest Księgi Starego y Nowego Testamentu według Łacińskiego przekładu na polski przełożone przez X. Jakóba Wuyka z Wągrowca, Theologa Societatis Iesu, nakładem Towarzystwa Bibliynego, Warszawa 1821.

Biblia to iest wszystko Pismo Święte Starego i Nowego Przymierza, według edycyi Biblii Gdańskiey w Roku 1632 wydaney, ułożone a teraz dla pożytku Zborów Polskich Protestanckich podług Biblii Królewieckiej w roku 1738 wydaney i na nowo przedrukowane, Berlin 1810.

Bielski S., Historia Kościoła Powszechnego z dzieła francuskiego zebrana i do czasów naszych doprowadzona, przez X. S. Bielskiego Piiara, Warszawa 1812.

Tenże, Historya Starego Testamentu zamykaiąca Dzieie i Obyczaie Izraelitów z Xiąg Pisma Świętego wyięte, (według Claude Fleury) przez X. S. Bielskiego Piiara…, Warszawa 1817.

Tenże, Obyczaie dawnych chrześcian z francuzkiego na Polski ięzyk przełozone przez X. Szymona Bielskiego Piiara, wyd. II, Warszawa 1811.

Bossuet J.B., Wykład nauki Katolickiego Kościoła względem tych wiary artykułów, o które dyssydenci, osobliwie kalwini się spierają po francusku przez Jak[uba Benigna Bossueta, biskupa meldeńskiego napisany, na polskie przełożony przez X. Michała Korczyńskiego, s. Teologii] Dok[tora], Dziek[ana] kated[edry] przem[yskiej], szkół narodowych nadzorcę, Z dodaniem niektórych szczegółów tyczących się życia i zdań wielkiego owego męża, Lwów 1827.

Bossuet J.B., Wykład Wiary katolickiey w tych częściach, w których wszczęte są spory po wydaniu swoiem przed stem lat, na różne ięzyki przłożony, a teraz z łacińskiego na polski przetłumaczony przez X. Rafała Skrzyneckiego, Kalisz 1781.

Brzozowska-Krajka A., Między magią a religią. O modlitewkach ludowych, [w:] Folklor – sacrum – religia, red. J. Bartmiński, M. Jasińska-Wojtkowska, Lublin 1995.

Bukowski K., Biblia a literatura polska. Antologia, wyd. III popr. i uzup., Poznań 2003.

Burdziej B., Super flumina Babylonis. Psalm 136 (137) w literaturze polskiej XIX-XX wieku, Toruń 1999.

Calmet A., Commentaire littéral sur tous les livres de L’Ancien et du Nouveau Testament, Paris 1724–1726.

Chachulski T., Biblia a język poezji religijnej XVIII wieku, [w:] Wiek XVIII – między tradycją a oświeceniową współczesnością. Hermeneutyka wartości religijnych, red. B. Kuczera-Chachulska, T. Chachulski, współpr. J. Snopek, Warszawa 2017.

Czarnecki E., Zasady edukacyi i instrukcyi podług Niemeyera przez Edwarda Czarneckiego S. P., członka Towarzystwa Królewsko-Warszawskiego Przyiaciół Nauk; Professora Literatury w Seminarium Professorów i Szkołach Warszawskich Xięży Piarów, t. 1, Warszawa 1808.

Deszczyńska M., Arystokrata i lektury epoki przełomu, czyli o Janie Feliksie Amorze Tarnowskim jako czytelniku, „Teka Komisji Historycznej TN KUL”, 4(19), 2022.

Deszczyńska M., Bohdan Jański, [w:] Słownik polskiego katolicyzmu społecznego, T. VII, red. R. Łatka, [w druku], Warszawa 2024.

Deszczyńska M., Czynniki kościelne a początki działalności Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego w Królestwie Polskim, „Przegląd Historyczny”, t. 98, 2007, z. 4.

Deszczyńska M., Na tropie polskiej encyklopedii, czyli o wzorcu publikacji ogólnoinformacyjnych w I poł. XIX w., „Wiek Oświecenia”, nr 37.

Deszczyńska M., Polskie kontroświecenie, Warszawa 2011.

Dowgird A., Wykład Ewanjelii i Listów Apostolskich przypadających w dni niedzielne i uroczyste całego roku przez X. Anioła Dowgirda Kapelana B. Głównego Seminarium Duchownego, doktora ś. Teologii, profesora logiki i filozofii moralnej w Akademii Duchowney rzymsko-katolickiey wileńskiey, kanonika katedralnego wileńskiego, członka Królewsko-Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, t. 1–4, wyd. II, Wilno 1836.

Encyklopedia kościelna podług teologicznej Encyklopedji Wetzera i Weltego, z licznemi jej dopełnieniami, przy współpracownictwie kilkunastu duchownych i świeckich osób, wydana przez X. Michała Nowodworskiego, t. 2, Warszawa 1873.

Fallek W., Szkice i studja o wpływie Biblji na literaturę polską, Warszawa 1929–1930.

Fleury C., Historya Nowego Testamentu zamykaiąca życie i nauki Jezusa Chrystusa i obyczaje dawnych chrześcijan na klasę 3-cią i 4-tą, (według Claude’a Fleury), Warszawa 1811.

Fleury C., Historya Starego Testamentu zamykaiąca dzieie i obyczaje Izraelitów, z xiąg Pisma Świętego wyięte, na klasę 1-szą i 2-gą (według Klaudiusza Fleury), Warszawa 1812.

Fleury C., Nowy Testament. Ewanielia, Dzieie i Pisma Apostolskie w swoich wyiątkach, treści i wykładzie. Ze stosunkiem Starego do Nowego Testamentu. Do Pacierza dla każdego wieku i stanu Chrześcian przez Filipa Neriusza Golańskiego, Wilno 1809.

Flisiak D., Anglikańskie misje działające wśród Żydów na ziemiach polskich w latach 1821–1939, „Tarnowskie Studia Historyczne”, 2014, t. 4.

Fontaine N., Historia Starego y Nowego Testamentu z wykładem Oyców Świętych zebranym, dla pożytku dusz krwią chrystusową odkupionych y na naprawę obyczajów wszelkiey kondycyey ludzi na wygnaniu w Królewcu przez Jaśnie oświeconego xiążęcia Jego mości Andrzeia Chryzostoma Załuskiego biskupa warmińskiego przetłumaczona w zaczynającym się 1709. do druku podana, Warszawa 1789.

Goliński Z., O badaniu czytelnictwa w dobie stanisławowskiej, [w:] Problemy kultury literackiej polskiego Oświecenia. Studia, red. T. Kostkiewiczowa, Wrocław-Warszawa-Kraków 1978.

Gryglewicz F., Studium Pisma św. w lubelskim seminarium duchownym, „Roczniki Teologiczno Kanoniczne”, 1955, z. 2.

Grzybek A., Czerwień H., Panasiuk B., Polska bibliografia biblijna, Warszawa 1968.

Hornowska M., Nauczanie religii w niemieckiej literaturze pedagogicznej, cz. 1., z. 1., nadb. z „Reformy szkolnej”, Kraków 1911.

Jasińska-Wojtkowska M., Biblia w literaturze polskiej – romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, red. E. Jakiel, J. Mosakowski, Gdańsk 2013.

Karpiński F. [tłum.], Psałterz Dawida na nowo przetłumaczony z obszerną przedmową, którey dla objaśnienia wiadomość krótka dana iest: o psalmach, o początkach narodu żydowskiego, ich królach, arcykapłanach, ofiarach, śpiewakach kościelnych, o kościele, sądach, prawach rolniczych, Warszawa 1786.

Karpiński F. [tłum.], Psałterz Dawida Nowo Przetłumaczony, przez Franciszka Karpińskiego, t. 1–2, Połock 1807.

Karpiński F., Dzieła Franciszka Karpińskiego wierszem i prozą, T. 2, Wrocław 1826.

Kasaty na Śląsku Pruskim i na ziemiach zaboru pruskiego, red. M. Derwich, Wrocław 2014, cz. 5.

Katechizm Historyczny krótko zawierający w sobie Pismo Święte i naukę chrześciiańską przez Xiędza Fleury, Opata du Loc Dieu, W Wilnie nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, Imperatorskiego Uniwer[sytetu] Wil[eńskiego] Typog[rafa], Wilno 1819.

Katechizm to iest nauka chrześciańska czyli zródło ubłogosławienia każdego w tym i w przyszłym wiecznie trwałym żywocie, przez JMC Pana Kratzera, Profesora Szkoły Cantus Gregoriani przy Kościele Głównym Katedralnym Krakowskim oraz Kapeli Maystra Choru tłumaczony i na pożytek powszechny za dozwoleniem zwierzchności do druku Roku Zbawienia naszego 1803, Kraków 1803, t. 1–2.

Korolko M., Leksykon kultury religijnej w Polsce, Warszawa 1999.

Kossowska M., Biblia w języku polskim, t. 2, Poznań 1969.

Krawczyński T., Przedmowa polskiego tłomacza, w której przywodzi potrzebę przełożenie tego Dykcyonarza na język polski, [w:] A. Calmet, Dykcyonarz Biblijny z ksiąg Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu, zebrany z francuskiego na włoski przez księdza Prospera Aquilla, Zgromadzenia Montis Virginis zwanego, królewskiego profesora Akademii Neapolitańskiej z włoskiego zaś na polski język przetłumaczył Ksiądz Tadeusz, zgromadzeni o.o. Kapucynów prowincyał, Kraków 1844.

Krótki wykład psalmów dawidowych tłumaczonych porządkiem iakim po sobie następuią, z jch właściwem i literalnem znaczeniem; tudzież z treścią każdego psalmu, z francuskiego na włoski, a z włoskiego na polski przetłumaczonych przez…, Warszawa 1806.

Kudasiewicz J., Pismo Św. w teologii i duszpasterstwie. Rys historyczno-metodologiczny, [w:] Biblia w nauczaniu chrześcijańskim, red. J. Kudasiewicz, Lublin 1991.

Kumor B., Obertyński Z., Historia Kościoła w Polsce, t. 2 (1764–1945), cz. 1 (1764–1918), oprac. J. Ataman, Poznań 1979.

Kwiatkowski W., Początki wydziału teologicznego Uniwersytetu w Warszawie (1816– 1826), „Wiadomości Archidiecezjalne Warszawskie” R. 36, 1952, nr 10.

Lankiewicz A., Religia w uporze albo rozmowy dwóch filozofów, Rzetelnickiego i Omylnickiego o rzeczach w sprawie Religii pod światło rozumu podpadających, a od modnej Świato-Mędrców Filozofii pod wątpliwość wziętych, Poznań 1776.

Ledóchowski A., Do Pasterza oschłego w sprawie Bożej przez Autora hrabię Ledóchowskiego, b. m. 1817.

Maciejewski M., Biblie romantyków, [w:] Religijny wymiar literatury polskiego romantyzmu, [w:] Religijne tradycje literatury polskiej, t. VII, red. D. Zamącińska, M. Maciejewski, Lublin 1995.

Maciejewski M., Biblie romantyków. Staropolska tradycja literacka, [w:] Religijny wymiar literatury polskiego romantyzmu, dz. cyt. Marszalska J.M., Graczyk W., Zespoły proweniencyjne inkunabułów i starych druków Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie. Właściciele – użytkownicy – bibliofile, Warszawa 2017.

Materiały do dziejów diecezji płockiej. Dekanat płocki, [w:] Z archiwów diecezjalnych płockich XIX wieku, z. 1, oprac. M.M. Grzybowski, Płock 1987.

Motywy religijne w twórczości pisarzy polskiego oświecenia, red. T. Kostkiewiczowa, [w:] Religijne tradycje literatury polskiej, t. VI, red. S. Sawicki, Lublin 1995.

Nowe Ateny albo Akademia wszelkiey sceyncyi pełna, na rożne tytuły iak na Classes podzielona, Mądrym dla memorayału, Idiotom dla Nauki, Politykom dla Praktyki, Melancholikom dla rozrywki erygowana. Zob. https://literat.ug.edu.pl./ateny/index.htm, [dostęp: 12.07.2018].

Nowy Testament Pana Naszego Jezusa Chrystusa w Warszawie nakładem Towarzystwa Bibliynego Warszawskiego, w drukarni N. Glucksberga, Księgarza i typografa Królewskiego Uniwersytetu, Warszawa 1821.

Nowy Testament Pana Naszego Jezusa Chrystusa, Moskwa 1815.

Olszewski D., Świadomość wspólnoty religijnej i jej społeczne uwarunkowania w Kościele polskim XIX w., [w:] „Studia Theologica Varsaviensia”, T. 12, 1974, z. 1.

Ostrowski T., Dzieje i prawa Kościoła polskiego, Warszawa 1780.

Pietkiewicz R., Biblia Polonorum. Historia Biblii w języku polskim, t. 1, Od początku do 1638 roku, Poznań 2016.

Platajs M., Towarzystwo Biblijne w Polsce 1816–2016, “Studia i Dokumenty Ekumeniczne”, R. 32, 2016, nr 2 (79).

Pohl A., Katechizm dogmatyczny o religii w powszechności i różnych jej prawidłach, cz. 1–2, Wilno 1819–20.

Pohl A., Medytacye dla odprawuiących rekollekcye napisane przez..., Wilno 1819.

Popiel B., Myśli o skutecznym sposobie nauczania w szkołach publicznych Religii Chrześcijańskiej podane na widok publiczny ku użyciu uczących przez X.B.P.K.K..., Warszawa 1832.

Przemowa pewnego kapłana do niniejszego wydania, [w:] Katechizm Rzymski z wyroku S-go Soboru Trydenckiego ułożony, Warszawa 1827.

Ptaszyk M., Okoliczności wydania „Biblii” Wujka w 1821 roku, „Pamiętnik Literacki”, R. 87, 1996, z. 3.

Radliński J., Oktawa Bożego Ciała na cały Rok rozporządzona albo Sposób Nawiedzenia Nayśw[iętszego] Sakramentu, tak przez Oktawę Bożego Ciała, iak i przez cały Rok podany przez…księdza Jakuba Radlińskiego […] na koniec przydaią się Psalmy i insze duchowe zabawy, trzeci raz przedrukowane, Kraków 1806.

Rechowicz M., Nauczanie w seminariach duchownych do r. 1814, [w:] Dzieje teologii katolickiej, t. 3: Wiek XIX i XX, cz. I: Okres do roku 1814, red. M. Rechowicz, Lublin 1976.

Tenże, Studia Alumnów w Galicyjskim Seminarium Generalnym 1790–1819, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, 1955, z. 2.

Rusińska-Giertych H., Drukarnie zakonne Kościoła łacińskiego na ziemiach ruskich Rzeczypospolitej od XVII do XIX w. i ich pokasacyjne losy, [w:] Kasaty klasztorów na obszarze dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów i na Śląsku na tle procesów sekularyzacyjnych w Europie, red. M. Derwich, t. 1: Geneza. Kasaty na ziemiach zaborów austriackiego i rosyjskiego, Wrocław 2014.

Skarszewski A. L., Ordinatio Seminarii Dioeecesani Lublinensis, 1792, k. 6, rękopis cyt. za F. Gryglewicz, dz. cyt.

Smereka W., Biblistyka polska, [w:] Dzieje teologii katolickiej w Polsce, t. 2: Od odrodzenia do oświecenia, cz. 1: Teologia humanistyczna, Lublin 1975.

Stach P., Sobór Trydencki a czytanie Pisma w języku ludowym, „Ruch Biblijny i Liturgiczny”, 1948, nr 1.

Szady J., Księgozbiory parafialne w prepozyturze wiślickiej w II połowie XVIII wieku, Lublin 2008.

Szaniawski J.K., Niektóre myśli do ogólnych rysów planu Stowarzyszenia Prawdziwych Miłośników Ojczyzny z 6 czerwca 1813 r., [w:] Drogi do niepodległości, czy program defensywny? Praca organiczna – programy i motywy, oprac. T. Kizwalter, J. Skowronek, Warszawa 1988.

Szczurowski R., Biblia w oświeceniowych korektach religijności w Polsce XVIII wieku, „Ruch Biblijny i Liturgiczny”, R. 64, 2011, nr 2.

Świętochowski R., Szkolnictwo teologiczne dominikanów, [w:] Dzieje teologii katolickiej w Polsce, t. 2: Od odrodzenia do oświecenia, cz. 2: Teologia neoscholastyczna i jej rozwój w akademiach i szkołach zakonnych, Lublin 1975.

Tarnowski J. F., Jaki wpływ mieć mogły mniemania i literatura ludów Wschodnich na ludy zachodnie, szczególnie względem Poezji, „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, t. 13, 1820.

Wichowa M., Ksiądz Benedykt Chmielowski jako uczony barokowy, „Napis. Tom poświęcony literaturze okolicznościowej i użytkowej”, Seria V, 1999.

Witecki S., Przekaz kulturowy w parafiach katolickich na obszarze Rzeczypospolitej Obojga Narodów czasów stanisławowskich, Kraków 2018.

Wojdacki W., Polska myśl homiletyczna pod zaborem rosyjskim w latach 1818–1918, Leszno k. Błonia 1998.

Wolson T., Farmazon demaszkowany albo prawdziwy sekret Farmazonii ze wszystkimi częściami i okolicznościami swemi wyjawiony, b. m. w. 1784.

Woronicz J.P., Assarmot, syn Jekatana, praprawnuk Sema, praszczur Noego, narodów sarmackich patriarcha, przyszłym pokoleniom w duchu wieszczym błogosławi, [w:] Pieśnioksiąg, Pisma wybrane, wstęp, wybór i komentarz Małgorzata Nesteruk i Zofia Rejman, Chotomów 1993.

Wójcicki J., „Psałterz Dawida” i „Pieśni nabożne” Franciszka Karpińskiego – powrót do źródeł, „Polonistyka”, 1991, nr 4.

Zimoń D., Uczestnictwo wiernych we mszy świętej na ziemiach polskich w XIX wieku w świetle modlitewników i podręczników liturgicznych, Katowice 2008.

Zowczak M., Biblia ludowa. Interpretacje wątków biblijnych w kulturze ludowej, wyd. II, Toruń 2013.

Żbikowski P., Inspiracje religijne w poezji porozbiorowej, [w:] Motywy religijne w twórczości pisarzy polskiego oświecenia, red. T. Kostkiewiczowa, Lublin 1995.